[Kinh tế] -Doanh nghiệp xã hội: Lấy lợi ích xã hội làm mục tiêu

Khái niệm doanh nghiệp xã hội mấy năm nay được biết đến rộng rãi ở Việt Nam. Nếu kinh doanh được hiểu nôm na là để đạt tới lợi nhuận, thì doanh nghiệp xã hội là phi lợi nhuận nhằm giải quyết các vấn đề xã hội.

Liệu Việt Nam đã có doanh nhân xã hội? Trong hội thảo "Khởi nghiệp với doanh nghiệp xã hội (DNXH), từ ý tưởng đến thực tiễn” diễn ra ngày 21-8 vừa qua, tại Hà Nội, TS Trương Thị Nam Thắng, Chuyên gia nghiên cứu và giảng dạy về trách nhiệm xã hội, quản trị công ty và DNXH tại trường Đại học Kinh tế quốc dân và CFVG - Trung tâm Pháp Việt đào tạo về quản lý cho biết, bản thân bà khi tham gia dự án phát triển mạng nguyên tắc giáo dục, nghiên cứu làm việc với tổ chức liên quan hay giảng dạy học thuật về DNXH luôn kỳ vọng sẽ được trả lời những câu hỏi thế nào là DNXH? Làm thế nào để khởi sự với DNXH? Tinh thần kinh doanh xã hội là gì? Nếu xét theo nguyên tắc số 1 của DNXH là lấy lợi ích xã hội làm mục tiêu chủ đạo, được dẫn dắt bởi tinh thần doanh nhân nhằm đạt được cả mục tiêu xã hội, môi trường và mục tiêu kinh tế thì ở Việt Nam đã có được những doanh nhân xã hội hay chưa? Dù câu hỏi này khó trả lời nhưng trong thực tế ở Việt Nam cũng đã bước đầu manh nha những hoạt động kinh doanh vì lợi ích cộng đồng. Công ty Tòhe là một mẫu DNXH tiêu biểu, ở đó tạo việc làm cho những trẻ em khuyết tật thiệt thòi, để các em tự tạo ra những sản phẩm. Tác phẩm của các em được chọn lọc, thiết kế và dùng làm họa tiết trang trí in trên các sản phẩm Lifestyle mang thương hiệu Tòhe, sau đó phân phối tại thị trường Việt Nam và quốc tế. Một phần lợi nhuận được sử dụng để tiếp tục mở rộng chương trình lớp học sáng tạo và chương trình học bổng cho các em có năng khiếu. Tòhe cũng mong muốn gợi ý cho các em nhỏ về một lựa chọn nghề nghiệp trong lĩnh vực sáng tạo, nếu các em có khả năng. Vì ngành công nghiệp sáng tạo tạo ra giá trị kinh tế lớn và ngày nay đang trở thành một xu hướng mới của nền kinh tế sáng tạo trên thế giới. Ngoài Tòhe, dichung.vn cũng là một hình thức của DNXH. Dichung.vn đem đến cho mọi ngươi cơ hội cung cấp và lựa chọn dịch vụ vận tải giá rẻ và linh hoạt. Ý tưởng này nảy ra khi một thành viên trong nhóm thấy việc mình thường xuyên đi từ Hà Nội về Hải Phòng là lãng phí. Cũng chuyến đi như thế có thể kết hợp với vài người, vừa tiết kiệm chi phí lại có người trò chuyện. Và dichung.vn chính thức ra đời, dưới sự điều hành của 6 chàng trai trẻ. Nhiều người đã từng đồng hành nhận xét rằng, "nhờ đi chung mà tiết kiệm được rất nhiều tiền”. Một số doanh nhân xã hội thành lập và điều hành các tổ chức từ thiện, các tổ chức xã hội và phát triển cộng đồng phi lợi nhuận. Những người khác lại có thể thành lập và điều hành các DNXH có lợi nhuận, hoặc không có lợi nhuận. Có người lại kết hợp cả hai mô hình trên thành mô hình DNXH hỗn hợp. Điều này tùy thuộc vào mục tiêu họ muốn đạt được và việc làm thế nào để đạt được mục tiêu đó một cách hiệu quả nhất. Cần một sự lớn mạnh của cộng đồng doanh nhân xã hội Ở Việt Nam hiện nay có những trung gian có thể giúp các DNXH khởi sự, và định hướng mình phát triển theo mô hình DNXH như Cssip, Hội đồng Anh, CFVG... Trung tâm Hỗ trợ Sáng kiến Phục vụ Cộng đồng (Csip) là một tổ chức phi chính phủ, phi lợi nhuận Việt Nam, Csip đóng góp vào sự nghiệp xây dựng xã hội thông qua việc thúc đẩy các sáng kiến mang lại tác động xã hội sâu sắc. Họ hỗ trợ trực tiếp doanh nhân xã hội trong giai đoạn khởi sự, đồng thời lôi cuốn sự tham gia của các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng nhằm thúc đẩy hoạt động DNXH ở Việt Nam. Theo chia sẻ của một chuyên gia thuộc một tổ chức phi chính phủ, một trong những mục tiêu trong nhiều năm qua của doanh nhân Việt Nam là thịnh vượng. Tuy nhiên, nếu sự thịnh vượng dựa trên một nền tảng không bền vững, hoặc tác động đến những người xung quanh thì sự thịnh vượng đó sẽ không bền vững. Với một đất nước như Việt Nam, còn đến 20,7% người dân sống nghèo, sức khỏe, giáo dục đều có nhiều điều phải nghĩ… Đó chính là vấn đề xã hội đã và đang phải giải quyết, ngoài chính sách của Nhà nước cần phải được thực hiện 1 phần thông qua các tổ chức xã hội. Nếu bản thân các doanh nghiệp không tự tham gia vào những vấn đề "nóng” ấy thì doanh nghiệp cũng sẽ trở thành vấn đề xã hội chứ không thuộc về giải pháp để giải quyết vấn đề xã hội nữa. Tinh thần doanh nhân nằm ở chỗ đó. Huyền Anh